Иктӓ 4-5 иӓш ыльым сӓй (1952-53 ивлӓ, Йоласал)

Тиштӹ тӹнӓмок векӓт изи тӓнгем Серёжа Сидушкин дон иквӓреш шалгенӓ...

Эче ик тӓнг мӓ лоштына шӹнзӓ - лӹмжӹм монденӓм...

Геля-шыжарем вургымла ӱлныш оголышты сарапанжым итрӓяш цаца векӓт...

Йоласал детсадышты (покшалны пылвуйышты шалгем, сагаэм Мисаил Лукианов книгӓм пӹзӹрӓ, мӓчӹк донжы Африкан Максимов векӓт, Геляэм мӹнь анзылнем поханям кычен шӹнзӓ) - 1954 и кытла.

Тидӓт детсадышты остатка ин ылмем годым симайымы сӓй (1954?)

Массовый гуляништӹ, Йласал - санатори шӹргӹштӹ 1955 ин векӓт симайымы. Вургымла гӹц шалахайыш: ӓтям дон ӓвӓм, папиэм (ӓвин ӓвӓжӹ), Василь Трофимыч Седов (сельсоветӹн вуйлатышы) дӓ тӹдын вӓтыжӹ, мӓжӹ шыжарем дон анзылнышты шӹнзенӓ, кок кырыкмары вӹргемӓн ӹдрамӓшӹм ам ӓшындӓрӹ, сек шалахайжы - яратымы Митри-тьотям.

Йынгы-Кушыргын тӹнгӓлтӹш школ. Ти школым ӓтям ӹшке вӹржӹм ямдым якте строен манаш лиэш. Когон цилӓ йиш бюрократвлӓ дон кӹредӓлаш вӓрештӹн. Дӓ варажы ӓвӓм дон коктынат пенсиш лӓкмӹ якте тиштӹ ровотаенӹт. Ӓтямжы Кырык Мары букварым сирен дӓ колымжы яктеок тӹдӹм и гӹц иш уэмден, дӓ вара тӹдӹм Йошкар-Олашты пецӓтленӹт. 

Семнянӓ. 1956-57 ин векӓт. Ӓтям Йынгы-Кушыргы колхозын вуйлатышы, ӓвӓм тӹшток тӹнгӓлтӹш школын тымдышы ылын. Мӹнь когонок симаялташ яратыделам - тевеш кыце лицӓэмым кыптыртен шӹнденӓм.

Тидӹ уже Йоласал кӹдӓлӓш школ. Остатка, 11-шӹ класс. Пыйырт шеклӓнӓльӹм косир ӹдӹрӓш сага шӹнзӹш вӓрештӓт (ӱл вургымла оголышты ылам).

Ӓвиэм (шалахай оголышты шӹнзӓ) Юрнӹштӹш (?) педучильӹшӹштӹ тыменьмыжӹ годым (1943-45 ивлӓ векат).

Ӓтям (шайылны покшалны шалга) тӓнгвлӓжӹ дон. Иктӓ 1938 и лишӓшлык.

Ӓтям (шӹнзӓ) педучильӹшӹштӹ тыменьмӹ годым. Война анзыц, иктӓ 1939-1940 и.

Ӓвиэм.

Ӓтям дон ӓвӓм "масовый гуляништӹ" (икта 1952-53 ивлӓ саӥ). Вургымлаштыжы ӓтям Йоласал райкомын 3-шы секретареш ровотайымыжы годым. 1955 ин ӓтям тӹ "престижӓн пӓшӓм" кодышат Йынгы-Кушыргыш колхозын председатьӹлеш кеш. Шонгыраквлӓжӹ ӓшӹндӓредӓ сӓй тӹнӓм Хрущев 30 тӹжем партин доброволецвлӓм СССР йӹрвӓш незер колхозвлӓм лӱктӓш манын колтыш. Ӓвӓмжӹ, ӹшке шайыштмы семӹньжӹ, ӓтям вӹк тидӹ гишӓн когон обижӓялтӹн - вет Йоласалжы тӹнӓм изи хала ганьок ылын. Цилӓ ӹлӓш керӓл удобствывлӓ тӹштӹ ылыныт: электросвет, райо, почты, буфет-столовыйвлӓ, цилӓ йиш лапкавла, детсад, кого школ... Дӓ ӓтямлӓн яжо карьерыжӓт уже йӓмдӹ ылын (Йошкар-Олаш, обкомышкы ровотаяш ӱжӹнӹт). Йынгы-Кушыргыштыжы кӹрӓсин лампы дӓ лӧценӓ дон вел сӧтемдӓренӹт, изи лапка дӓ тӹнгӓлтӹш школ дон клуб ик изи томашты пӹзӹргенӹт. Сыкырым, дӓ вес продуктывлӓ дон керӓл хӓдӹрвлӓм Йоласал гӹц имни арава дон кынам-тинӓм шывштен канденӹт. Ик-кок гӓнӓ тӹлзӹштӹ кином анжыктенӹт. Ӹлӓшнӓжӓт вет тӹ солашты нимат ылте - ӓтям Салымсола гӹц тошты тьотямын пӧртӹм ӹшке оксажым шӓвен кандышат охыр пичы лаштыкеш арален кузыш.. Техень ӹлымӓш корным айырым гишӓнжӹ ӓтямӹн тӓнгвлӓжӹ когон цӱдеенӹт, а кыды-тидӹ Йоласал районын вуйлатышывлажӹ: "Ну, и дурак этот Смирнов! Выделиться небось захотел, идеалист, понимаешь!" -  ӹшке лоштышты ӓрӓкӓм йӱмӹ годым шӹдӹлӓ ваштылалын маныныт.
Ӓтямжӹ, мӹнь пиш яжон пӓлем, лачокок комунист-идеалист ылын, комунизм сӹнгӹмӓшӹш когон ӹнянен. Но, тӹдӹ гӹц паснажат эче иктамахань йӧн ылын векӓт - кынамжы тенге тумайымем шоэш. Тӹ жепӹн, Хрущевын докладжы якте, цилӓ СССР йӹрвӓшт НКВД-МГБ, дӓ нӹнӹн "сексотвлӓ" (секретный сотрудник) когон шукы халыкым репресируен пӹтӓренӹт. Йоласалыштыжат тӹ "органвлӓ", сыкырыштым такеш агыл качкыт манын, шукы кырык мары эдемвлӓлӓн "враг народа" тамгам пижӹктен ГУЛАГыш цӓшдӹмӹвлӓм колтенӹт. Кынамжы Йоласалышток "расстрелым" ижӹ суен пуэнӹт... Ай-яй, маняр туан халыкна тӹнӓм "сексотвлӓ" дон тумаен лыкмы вуйнамат гишӓн ямевӹ. Тидӹм ужын-колын, ӓтям большы райкомышты ровотаен кердте векӓт. Келесӓшжӓт нимат ак ли ылын - ӹшкӹмжӹм пыртен шӹнден кердӹныт... Седӹндон ти Хрущевын "призывжы" ӓтямлӓн чоте веремӓэш лин кердӹн...
=======
Но, тидӹ гӹц паснаок, нимахань "удобствывлӓ" ылтелыт гӹнят, Йынгы-Кушыргы ӹлӹмӓш мӹньланемжӹ лачокок сек цӓшӓн жеплӓ ӓшӹндӓрӓлтеш. "Йынгы-Кушыргы - ирӹк тетя сӓндӓлӹк" - ышытем тенге лӹмдем тӹнӓмшӹ шергӓкӓн солаэмӹм да йӓнгӹм ӹрӹктӹшӹ  алыквлӓм, каремвлӓм, Йынгы сирӹм, шӹргӹм...

Ӓтям тӓнгжӹ дон - Симолов векӓт. Точныжы келесен ам керд...

Онисин Михӓлӓ тьотям - Ӓтямӹн ӓтижӹ - Михаил Анисимович Смирнов. Когон тошты фото.

Тиштӹжӹ ӓвиэмӹн ӓтижӹ - Митри тьоти (шалахайышты портфель доно шалга). Тӓ счетовод, тӓ бухгалтер ылын Йоласал санаториштӹ, а революци яктежӹ тамахань комерцим, бизнесӹм, ӹштен векӓт.

Тевеш, Митри-тьотиэм Йоласал санаториштӹ вес ровотайышвлӓ сага.

Кыльыкал папиэм - ӓвиэмӹн ӓвӓжӹ.

Павыл-чӹчӹм. Ӓвӓмӹн ӹзӓжӹ - войнаэш ямын (без вести пропавший).

Люба-ӓкиэм дон Лия-ӓкиэм. Когон яратем когоньыштымат - мӹньӹм Йоласалышты анжен куштенӹт, кокшы дӓ кымшы ӓвивлӓ ганьок мӹньлӓнем линӹт.

Ксени-ӓкӓм, ӓвӓмӹн шыжаржы.

Павыл-чӹчӹмок - шалахайышты. Иктӓ 1933-35 ивлӓн векӓт ӹштӹмӹ ти снимкыжы.

Павыл-чӹчӹм. Война тӹнгӓлмеш симайымы агыл вӓл.